Kuba: przewodnik po kraju, języku i kulturze

Wieczorem w Hawanie muzyka nie dobiega z głośników, tylko z otwartych okien i progów domów. Ktoś wystawia krzesło na chodnik, ktoś inny zaczyna grać, a po chwili tańczy pół ulicy. To pierwsza rzecz, którą zapamiętasz z Kuby, i ostatnia, o której zapomnisz.  
 

Kuba to największa wyspa Karaibów i najludniejsze państwo regionu. Mieszkają tu potomkowie rdzennych mieszkańców wyspy, Hiszpanów i Afrykanów przywiezionych tu wbrew swojej woli. Z tego splotu wyrosła kultura, której nie da się pomylić z żadną inną.

Miłośnicy literatury spotykają się regularnie w lokalnych domach kultury, żeby czytać sobie nawzajem swoje utwory i wiersze. Jednym z najbardziej znanych pisarzy jest Amerykanin Ernest Hemingway, który mieszkał na Kubie przez ponad 20 lat.

Największym miastem na Kubie i w całym regionie Karaibów jest Hawana. W stolicy mieszka jedna czwarta całej populacji. Kolejne co do wielkości miasta to Santiago de Cuba, Camagüey, Holguín i Guantánamo.

 

Kuba: kraj, wyspa i archipelag

Kuba jako kraj to nie jedna wyspa, tylko cały archipelag: główna wyspa Kuba, Isla de la Juventud i około czterech tysięcy mniejszych wysepek oraz raf. Całość należy do Wielkich Antyli.

Od północnego zachodu Kubę obmywa Zatoka Meksykańska, od północy Ocean Atlantycki, a od południa Morze Karaibskie. Od wybrzeża Florydy dzieli ją około 150 kilometrów, od Meksyku około 210.

Największym miastem jest Hawana, w której mieszka mniej więcej co piąty Kubańczyk. Dalej w kolejności są Santiago de Cuba, Camagüey, Holguín i Santa Clara.

Pogoda na Kubie i najlepszy czas na wyjazd

Klimat jest tropikalny, kształtowany przez pasaty. Od listopada do kwietnia trwa pora sucha, od maja do października pora deszczowa. Sezon huraganowy przypada oficjalnie na okres od czerwca do końca listopada i bywa dla kubańskiej gospodarki bardzo dotkliwy. Kraj wypracował za to sprawny system ostrzegania i ewakuacji, który regularnie ogranicza liczbę ofiar.

Średnie temperatury przez cały rok mieszczą się mniej więcej w przedziale od 25 do 30 stopni. Słońca nie brakuje w żadnym miesiącu, więc Kuba sprawdza się okrągły rok. Najwygodniej podróżuje się w porze suchej, między listopadem a kwietniem

Wykres klimatyczny (Hawana)

  sty lut mar kwi maj czer lip sier wrz paź list grz  
Najwyższa temperatura 26° 27° 28° 29° 30° 31° 31° 32° 31° 29° 27° 27°  
Temperatura minimalna 18° 19° 19° 21° 22° 23° 24° 24° 24° 23° 21° 20°  
Liczba godzin słonecznych 6h 7h 8h 9h 9h 8h 9h 8h 7h 6h 5h 5h  
Temperatura wody 25° 24° 25° 26° 27° 27° 28° 28° 28° 27° 27° 27°  
Dni deszczowe 6 5 4 5 7 10 9 10 11 11 7 6  

Wjazd na Kubę: e-wiza i formalności

Papierowa karta turysty odeszła do historii. Obywatele Polski potrzebują dziś elektronicznej wizy turystycznej, o którą wnioskuje się online przed wylotem. Dotyczy to również dzieci.

Do tego dochodzą dwie rzeczy:

  • Formularz D'Viajeros, wypełniany online najpóźniej na 48 godzin przed przylotem. Po jego wysłaniu dostaniesz kod QR, który trzeba okazać na lotnisku.
  • Obowiązkowe ubezpieczenie podróżne obejmujące koszty leczenia. Bez niego można nie zostać wpuszczonym na wyspę.

Paszport powinien być ważny co najmniej trzy miesiące od planowanego powrotu. Przy dłuższych pobytach, na przykład na kursie językowym, obowiązują osobne procedury. Zasady wjazdu bywają aktualizowane, więc przed wylotem warto sprawdzić bieżące wytyczne MSZ i ambasady Kuby.

Waluta na Kubie

Tu zmieniło się najwięcej. Przez lata na wyspie funkcjonowały równolegle dwie waluty: peso cubano (CUP) i peso convertible (CUC) dla turystów. CUC został wycofany z obiegu i dziś jedyną oficjalną walutą jest peso cubano (CUP), dzielone na 100 centavos.

W praktyce sprawa jest bardziej złożona. Wiele sklepów, restauracji i usług turystycznych rozlicza się w walutach wymienialnych, najczęściej w euro lub dolarach amerykańskich, albo wymaga płatności kartą. Sklepy przyjmujące wyłącznie peso bywają słabo zaopatrzone.

Praktyczne wnioski przed wyjazdem:

  • Zabierz gotówkę w euro, to najwygodniejsza waluta na wyspie.
  • Karty wydane przez banki amerykańskie nie działają.
  • Kursy wymiany różnią się między kantorami a rynkiem nieoficjalnym, więc warto sprawdzić sytuację tuż przed podróżą.

Jakim językiem mówi się na Kubie?

Językiem urzędowym jest hiszpański, ale w wersji, która brzmi inaczej niż ta z Madrytu. Kubańczycy mówią szybko, połykają końcówki i często gubią dźwięk "s" na końcu sylaby. Najbliżej jej do hiszpańskiego z Dominikany, Portoryko oraz karaibskich wybrzeży Kolumbii i Wenezueli.

Tradycyjnym powitaniem na Kubie jest uścisk dłoni. Miejscowi zwracają się do siebie "compañero", ale jako turysta powinieneś mówić "señor" lub "señora". Wszyscy Kubańczycy mają dwa nazwiska, ale zwracając się do nich po imieniu, używa się tylko pierwszego.

Transport publiczny

Chociaż na wyspie jest dobrze rozwinięta sieć dróg, często są one w kiepskim stanie, więc radzimy jeździć ostrożnie. Jeśli nie chcesz sam prowadzić, zawsze możesz skorzystać z usług lokalnych kolei i przewoźnika autobusowego, który obsługuje tzw. autobusy "Viazul" dla turystów.

Na Isla de la Juventud i inne wyspy można dostać się promem, podobnie jak do portów w Santiago de Cuba, Cienfuegos i Hawanie.

Health

Travel health insurance is a condition of entry to Cuba, so bring proof (a certificate or insurance card). Make sure your routine vaccinations, such as tetanus, diphtheria and hepatitis A, are up to date, and for longer stays hepatitis B, typhoid and rabies are also worth discussing with your doctor. Tap water is not safe to drink, so stick to bottled water, and peel or cook fruit and vegetables. For current requirements, check your government's travel advice before you go.

Historia

Pierwsi mieszkańcy dotarli na wyspę około 3500 lat przed naszą erą z Ameryki Południowej.

Po tym, jak Kolumb dopłynął tu w 1492 roku, wyspę podbiła Korona Hiszpańska. Tysiące rdzennych mieszkańców zginęło w walkach i z powodu chorób przywleczonych przez Europejczyków. Ich liczba spadła do około pięciu tysięcy. Do pracy na ranczach i przy wyprawianiu skór zaczęto sprowadzać niewolników z Afryki.

W XVIII wieku Hawanę na blisko rok zajęły wojska brytyjskie, które przywiozły kolejnych niewolników do pracy na plantacjach trzciny cukrowej. W latach dwudziestych XIX wieku Kuba była już największym producentem cukru na świecie.

Hiszpania straciła kontrolę nad wyspą w wojnie ze Stanami Zjednoczonymi w 1898 roku. Niepodległość Kuba uzyskała w 1902 roku, pozostając jednak pod silnym wpływem USA. Pierwszym prezydentem republiki został Tomás Estrada Palma.

W 1940 roku prezydentem został Fulgencio Batista. Do dyktatury doszedł dopiero po zamachu stanu w 1952 roku. W 1959 roku, po zwycięstwie rewolucji, premierem został Fidel Castro. Przeprowadzono reformę rolną i znacjonalizowano prywatną ziemię, a Stany Zjednoczone odpowiedziały embargiem handlowym. Mimo wsparcia ZSRR gospodarka wyspy mocno ucierpiała po jego rozpadzie.

Z czasem coraz większą rolę zaczęła odgrywać turystyka. W 1998 roku wyspę odwiedził papież Jan Paweł II. W 2008 roku Fidel Castro przekazał władzę bratu Raúlowi.

Jedzenie

Kuchnia kubańska to połączenie wpływów hiszpańskich, afrykańskich i karaibskich.

Podstawą są czarna fasola i ryż. Do tego pomidory, kukurydza, ziemniaki, yuca i papryka, często w towarzystwie dyni, kapusty, kurczaka i wieprzowiny.

Ryby i owoce morza bywają drogie, ale znajdziesz je nie tylko w hotelach.

Najlepiej jada się w paladares, prywatnych restauracjach prowadzonych często w domach, gdzie jedzenie jest smaczniejsze i tańsze niż w państwowych lokalach.

Błędy turystów

Kubańczycy, w przeciwieństwie do swoich sąsiadów z Ameryki Łacińskiej, bardzo ściśle przestrzegają przepisów i regulacji z obawy przed sankcjami, i turyści powinni robić to samo.

Opalanie się "topless" na plaży nie jest mile widziane przez Kubańczyków i powinno się to robić tylko na plażach ośrodków all-inclusive.

Dzieciom nie wolno żebrać na Kubie. Jednak wiele dzieci lubi wyciągać ręce, gdy widzą turystów. Staraj się nie dawać im pieniędzy.

Zapomnij o tym, że internet na Kubie działa tak samo jak w większości innych krajów. Na Kubie prawie nie ma Wi-Fi, a żeby z niego skorzystać, potrzebujesz karty internetowej.

Porady i wskazówki

Pracownicy obsługi na Kubie zarabiają naprawdę niewiele. Często dostają pensję w peso kubańskich, które nie są zbyt wiele warte, ale napiwki otrzymują w peso konwertowalnych. W rezultacie napiwek stał się nieoficjalną częścią pensji.

Pamiętaj o tym, płacąc! W restauracji zwyczajowo daje się 10% (czasem jest to już wliczone w rachunek), przewodnikowi możesz dać 5 CUC dziennie, a kierowcy 3 CUC dziennie.

Zapomnij o obrazku sprzed lat, w którym cała wyspa stoi w kolejce po zdrapkę. Kubański operator ETECSA uruchomił internet mobilny, a turystyczna karta SIM Cubacel Tur daje dostęp do sieci w większości miast. Wi-Fi w hotelach jest dziś standardem i zwykle nie wymaga kart z kodem.

Karty Nauta wciąż działają w niektórych hostelach i publicznych hotspotach w parkach, ale powoli wychodzą z użycia. Połączenie bywa wolne, a część usług finansowych powiązanych z USA nie działa. Warto mieć plan awaryjny na płatności.

Bądź na bieżąco z nowościami o podróżach, językach i kulturze