Conditionals: tryby warunkowe w angielskim

Jedno słowo "if" pozwala mówić o faktach, planach, marzeniach i żalu. Tryby warunkowe w angielskim (conditionals, nazywane też okresami warunkowymi) to konstrukcje, które łączą warunek z jego skutkiem: realnym, możliwym albo tylko wyobrażonym. Każde zdanie warunkowe ma dwie części: zdanie z "if" (warunek) i zdanie główne (rezultat). Oprócz "if" warunek mogą wprowadzać także "unless" (jeśli nie), "provided that" i "as long as" (pod warunkiem że).

If you hurry, you will catch the bus.
If I won the lottery, I would travel the world.
If they had left earlier, they would have arrived on time.

Angielski ma cztery podstawowe typy zdań warunkowych, nazywane conditionals 0, 1, 2, 3, oraz tryby mieszane. O wyborze struktury decydują dwie rzeczy: czas sytuacji i to, czy jest ona realna.

Zero Conditional: fakty i prawdy ogólne

Zero conditional opisuje fakty naukowe, zasady i to, co zawsze jest prawdą. W obu częściach zdania stosuje się Present Simple.

Struktura: If + Present Simple, Present Simple

If you mix red and blue, you get purple.
If people don't eat, they get hungry.
If you heat ice, it melts.

First Conditional: realna możliwość w przyszłości

First conditional dotyczy realnych, prawdopodobnych sytuacji w przyszłości. W zdaniu z "if" używa się jednak Present Simple, a "will" pojawia się tylko w zdaniu głównym. Po polsku obie części stoją w czasie przyszłym, stąd częsty błąd.

Struktura: If + Present Simple, will + bezokolicznik

If I finish work early, I will call you.
If they study, they will pass the test.
If it snows, we will build a snowman.

Second Conditional: wyobrażona teraźniejszość

Second conditional opisuje nierealne lub mało prawdopodobne sytuacje teraz i w przyszłości. Past Simple wyraża tu dystans od rzeczywistości, a nie przeszłość. W języku formalnym i na egzaminach stosuje się "were" dla wszystkich osób (If I were...), a "was" w mowie potocznej.

Struktura: If + Past Simple, would + bezokolicznik

If I were rich, I would buy a yacht.
If she knew the answer, she would tell us.
If we lived by the sea, we would swim every day.

Third Conditional: wyobrażona przeszłość

Third conditional wyraża żal lub krytykę i opisuje sytuacje, które nie miały miejsca w przeszłości. W zdaniu z "if" stoi Past Perfect, a w zdaniu głównym "would have" z Past Participle.

Struktura: If + Past Perfect, would have + Past Participle

If he had left earlier, he would have caught the train.
If they had listened to you, they would have understood.
If I had studied, I would have passed the exam.

Mixed Conditionals: mieszane tryby warunkowe

Mixed conditionals łączą drugi i trzeci tryb warunkowy. Stosuje się je wtedy, gdy warunek i skutek dotyczą różnych czasów.

Warunek w przeszłości, skutek w teraźniejszości

Struktura: If + Past Perfect (trzeci tryb), would + bezokolicznik (drugi tryb)

If you had checked the weather, we wouldn't be stranded now.

Stała cecha, skutek w przeszłości

Struktura: If + Past Simple (drugi tryb), would have + Past Participle (trzeci tryb)

If we were smarter, we wouldn't have set off in this weather.

Inwersja w zdaniach warunkowych

W formalnym angielskim można pominąć "if" i zamienić miejscami czasownik posiłkowy oraz podmiot. Inwersja pojawia się w korespondencji biznesowej i na egzaminach na poziomie C1 i C2.

Had she known about the traffic, she would have left earlier.
(Third Conditional, zamiast If she had known)

Were I in your position, I would accept the offer.
(Second Conditional, zamiast If I were)

Should you need any help, please call me.
(First Conditional, zamiast If you need)

Ważne: w przeczeniach z inwersją nie stosuje się skrótów. Poprawnie: Had I not seen it... Niepoprawnie: Hadn't I seen it...