Bezokolicznik angielski: formy, użycie i przykłady
Bezokolicznik angielski (ang. infinitive) to podstawowa forma czasownika, którą najczęściej poprzedza słówko to, np. to read, to travel, to learn.
Bezokolicznik nie odmienia się przez osoby, dlatego I want to go i she wants to go zawierają dokładnie tę samą formę. W zdaniu może pełnić funkcję rzeczownika, przymiotnika lub przysłówka i często pojawia się po określonych czasownikach, przymiotnikach i rzeczownikach.
Bezokolicznik występuje w dwóch wariantach (z to i bez to) oraz w czterech formach: prostej, ciągłej, dokonanej i dokonanej ciągłej. Każdą z nich można też użyć w stronie biernej. W tym przewodniku SPRACHCAFFE znajdziesz wszystkie formy, ich funkcje w zdaniu oraz przykłady, które pomogą Ci szybko je rozpoznać i poprawnie stosować.
Infinitive: definicja i podstawowa budowa
Pełny bezokolicznik (to-infinitive) tworzymy według wzoru:
to + podstawowa forma czasownika
to read
I like to read before going to bed every night. (Lubię czytać przed pójściem spać każdego wieczoru).
to write
She wants to write a novel about her travels. (Ona chce napisać powieść o swoich podróżach).
to travel
We hope to travel to Japan next summer. (Mamy nadzieję pojechać do Japonii przyszłego lata).
to study
He needs to study for his math exam this weekend. (On musi uczyć się do egzaminu z matematyki w ten weekend).
Bezokolicznik bez to (bare infinitive, nazywany też zero infinitive) to sama podstawowa forma czasownika: play, speak, write. Stosujemy go przede wszystkim po czasownikach modalnych, czasownikach postrzegania oraz po let i make.
4 formy bezokolicznika angielskiego
| Forma | Struktura | Zastosowanie | Przykłady |
|---|---|---|---|
| Simple infinitive (bezokolicznik prosty) | to + podstawowa forma czasownika, np. to write | Czynność ogólna, teraźniejsza lub przyszła | She decided to leave early. (Zdecydowała się wyjść wcześnie). |
| Continuous infinitive (bezokolicznik ciągły) | to be + czasownik z końcówką -ing, np. to be writing | Czynność trwająca w danym momencie | She seems to be writing a story. (Wydaje się, że ona pisze teraz opowiadanie). They appear to be studying for the exam. (Wygląda na to, że oni uczą się do egzaminu). He seems to be working late. (Wydaje się, że on pracuje do późna). They appear to be waiting for us. (Wygląda na to, że oni na nas czekają). |
| Perfect infinitive (bezokolicznik dokonany) | to have + III forma czasownika (past participle), np. to have written | Czynność wcześniejsza niż moment, o którym mówimy | She claims to have written the report already. (Ona twierdzi, że już napisała ten raport). I'm glad to have eaten before the meeting. (Cieszę się, że mam posiłek za sobą przed spotkaniem). |
| Perfect continuous infinitive (bezokolicznik dokonany ciągły) | to have been + czasownik z końcówką -ing, np. to have been writing | Wcześniejsza czynność, która trwała przez pewien czas | He seems to have been working all night. (Wydaje się, że on pracował całą noc). They appear to have been studying for hours. (Wygląda na to, że oni uczyli się przez wiele godzin). |
Funkcje pełnego bezokolicznika (to-infinitive)
| Funkcja | Zasada | Przykłady |
|---|---|---|
| Cel lub intencja (funkcja przysłówka) | Bezokolicznik wyjaśnia, po co ktoś coś robi. Polski odpowiednik to najczęściej "żeby". | Mom left to buy milk. (Mama wyszła, żeby kupić mleko). I called to ask a question. (Telefon miał jeden cel: zadać pytanie). |
| Opis rzeczownika (funkcja przymiotnika) | Bezokolicznik określa przeznaczenie lub cechę rzeczownika. | We need a hero to save us. (Potrzebujemy bohatera, który nas uratuje). She has something to say. (Ona ma coś do powiedzenia). |
| Podmiot zdania (funkcja rzeczownika) | Bezokolicznik nazywa czynność w sensie ogólnym. W codziennym angielskim częściej występuje forma z -ing (Travelling is my dream) albo konstrukcja z it (It takes strength to forgive), a wersja z to brzmi bardziej podniośle. | To travel is my dream. (Podróżowanie jest moim marzeniem). To forgive takes strength. (Wybaczanie wymaga siły). |
| Po przymiotnikach | Bezokolicznik dopowiada, czego dotyczy przymiotnik. | I'm happy to be here. (Cieszę się, że tu jestem). This tool is easy to use. (To narzędzie jest łatwe w użyciu). |
| Z too i enough | Bezokolicznik pokazuje skutek nadmiaru lub wystarczającego stopnia cechy. | The bag is too heavy to carry. (Torba jest zbyt ciężka, by ją nieść). She is old enough to drive. (Ona jest wystarczająco dorosła, by prowadzić samochód). |
| Po słowach pytających | Po what, how, where, when, who i whom, ale w zdaniach oznajmujących, a nie w pytaniach bezpośrednich. | I don't know what to do. (Nie wiem, co robić). She explained how to solve it. (Wyjaśniła, jak to rozwiązać). |
| Po wybranych czasownikach | Pełny bezokolicznik pojawia się m.in. po want, need, decide, hope, plan, agree, promise, try, forget i learn. Część czasowników łączy się zarówno z bezokolicznikiem, jak i z formą -ing, czasem ze zmianą znaczenia. | remember to call (pamiętać, żeby zadzwonić), remember calling (pamiętać, że się dzwoniło) |
Bare infinitive: kiedy używamy bezokolicznika bez to
| Struktura | Zasada | Przykłady |
|---|---|---|
| Po czasownikach modalnych | can, could, may, might, must, shall, should, will, would. Wyjątkiem są ought to, have to i need to, które zawsze wymagają to. | She can drive now. (Ona potrafi już prowadzić samochód). You must study. (Musisz się uczyć). |
| Po czasownikach postrzegania | see, hear, feel, watch, notice, observe. Struktura: czasownik + dopełnienie + bare infinitive. Bezokolicznik oznacza całą, zakończoną czynność. Forma -ing (I saw him crossing the street) pokazuje czynność w trakcie trwania. | I saw him cross the street. (Na moich oczach przeszedł przez ulicę). I heard her sing. (Dobiegł mnie jej śpiew). |
| Po let i make | Po tych czasownikach i dopełnieniu stoi bezokolicznik bez to. Po help można użyć obu form: help me carry i help me to carry są poprawne. W stronie biernej make wymaga to: I was made to apologize. | Let him speak. (Pozwól mu mówić). She made me apologize. (Zmusiła mnie do przeprosin). |
| Po why w sugestiach | Krótkie pytania z why zachęcają do działania. | Why wait any longer? (Po co dłużej czekać?). |
| Po had better i would rather | Te stałe wyrażenia łączą się wyłącznie z bezokolicznikiem bez to. | You had better leave now. (Lepiej już idź). I would rather stay at home. (Wolę zostać w domu). |
| Po and i or | Gdy dwa bezokoliczniki łączą się spójnikiem, drugi zwykle traci to: I plan to read and relax. Potoczne try and help ma to samo znaczenie co try to help. | She wants to try and help. (Ona chce spróbować pomóc). |
Inne formy: passive infinitive i split infinitive
Passive infinitive (bezokolicznik w stronie biernej)
Struktura: to be + III forma czasownika (past participle). Passive infinitive pokazuje, że podmiot jest odbiorcą czynności, a nie jej wykonawcą.
She hopes to be chosen for the team. (Ona ma nadzieję, że zostanie wybrana do drużyny).
The work needs to be completed today. (Ta praca musi zostać dziś ukończona).
Split infinitive (bezokolicznik rozdzielony)
Struktura: to + przysłówek + czasownik. Split infinitive powstaje, gdy między to a czasownik wstawimy inne słowo, najczęściej przysłówek. Dawniej uchodził za błąd, dziś jest akceptowany we współczesnym angielskim, choć w bardzo formalnych tekstach wiele osób nadal go unika.
She decided to quickly finish the task. (Zdecydowała się szybko dokończyć zadanie).
He tried to carefully explain the problem. (Spróbował ostrożnie wyjaśnić ten problem).
Od wiedzy z podręczników do prawdziwej rozmowy po angielsku
Formy bezokolicznika w zdaniach
Bezokolicznik może modyfikować rzeczownik, pełniąc rolę przymiotnika i opisując jego przeznaczenie, funkcję lub cechę.
- Zbudowaliśmy dom, żeby w nim mieszkać.
- Nie zawsze wiadomo, co należy zrobić.
Bezokolicznik może modyfikować czasownik, przymiotnik lub inny przysłówek, wyjaśniając, dlaczego, jak, kiedy lub w jakim stopniu coś się dzieje.
- Zadzwoniła, żeby zadać pytanie (dopełnienie czasownika "zadzwoniła").
- Zatrzymał się, żeby dokładnie pomyśleć (dopełnia "zatrzymał się").
- Cieszę się, że mogę pomóc (dopełnia "cieszę się").
- Pobiegli szybko, żeby zdążyć na autobus (dopełnia "pobiegli").
Zwróć uwagę na bezokolicznik, który odpowiada na pytania "dlaczego", "jak", "kiedy" lub "w jakim stopniu" w odniesieniu do głównego działania.
Bezokolicznik może pełnić rolę podmiotu w zdaniu - zazwyczaj umieszcza się go na początku.
- Nauka nowego języka to wyzwanie.
- Jej marzeniem jest podróżowanie po świecie.
- Wybaczenie komuś może zająć trochę czasu.
- Aby odnieść sukces, trzeba cierpliwości i wysiłku.
Wskazówka: Bezokolicznik pełniący rolę podmiotu często przenosi się na koniec zdania i zastępuje się go słowem "it":
Ważne jest, żeby codziennie ćwiczyć.
Imiesłów to forma czasownika zakończona na "-ing" (czytanie, skakanie, ćwiczenie) i zawsze pełni funkcję rzeczownika.
Bezokolicznik (to read, to jump, to exercise) może pełnić funkcję rzeczownika, przymiotnika lub przysłówka.
Przykłady:
- Poprawnie: Zastanawiam się nad powrotem do szkoły.
- Nieprawidłowo: Myślę o tym, żeby pójść z powrotem do szkoły.
Słowo "to" może pełnić funkcję przyimka albo stanowić część bezokolicznika.
- Jeśli po "to" występuje rzeczownik, to jest to przyimek.
- Idziemy na basen.
- Porozmawiała z kierownikiem.
- Jeśli po "to" następuje czasownik w formie podstawowej, to jest to bezokolicznik.
- Chcemy popływać.
- Próbował to wyjaśnić.
Zwyroki z bezokolicznikiem
Wyrażenie z bezokolicznikiem składa się z bezokolicznika (to + czasownik) oraz słów, które uzupełniają jego znaczenie, takich jak dopełnienia czy określenia.
- Poszedłem obejrzeć wschód słońca.
- Nauczyciel poprosił klasę, żeby uważnie słuchała.
Ona potrafi bardzo szybko malować piękne obrazy.