Umawiasz się na spotkanie, rezerwujesz lot, narzekasz na pogodę. Bez nazw miesięcy ani rusz.
Polskie nazwy miesięcy wyrosły z rytmu przyrody: sierpień od sierpa, listopad od spadających liści. Francuskie zachowały łacińskie korzenie, dokładnie tak jak angielskie czy niemieckie. Dlatego marzec i mars albo maj i mai brzmią znajomo, a reszta wymaga chwili uwagi. Największym wyzwaniem nie jest jednak zapamiętanie słów, tylko ich wymowa.
| Francuski | Polski | Wymowa (zapis polski) | IPA |
|---|---|---|---|
| janvier | styczeń | żã-wje | [ʒɑ̃.vje] |
| février | luty | fe-wri-je | [fe.vʁi.je] |
| mars | marzec | mars | [maʁs] |
| avril | kwiecień | a-wril | [a.vʁil] |
| mai | maj | me | [mɛ] |
| juin | czerwiec | żłę | [ʒɥɛ̃] |
| juillet | lipiec | żłi-je | [ʒɥi.jɛ] |
| août | sierpień | ut / u | [ut] / [u] |
| septembre | wrzesień | sep-tãbr | [sɛp.tɑ̃bʁ] |
| octobre | październik | ok-tobr | [ɔk.tɔbʁ] |
| novembre | listopad | no-wãbr | [nɔ.vɑ̃bʁ] |
| décembre | grudzień | de-sãbr | [de.sɑ̃bʁ] |
Znaki, które mogą być niejasne:
ã i ę oznaczają samogłoski nosowe - powietrze idzie przez nos, ale nie doklejasz na końcu żadnego "n". W septembre to nie "septembre" z wyraźnym n, tylko jedno nosowe "ã".
ż we wszystkich tych słowach to francuskie j, dźwięk jak w polskim "żaba".
ł w juin i juillet to półsamogłoska - usta układasz jak do "ü", ale przechodzisz od razu do następnej samogłoski. Wychodzi coś pomiędzy "żłę" a "żüę".
r jest gardłowe, wymawiane z tyłu jamy ustnej, nie czubkiem języka.
Akcent pada zawsze na ostatnią sylabę: fe-wri-je, sep-tãbr.
Żeby powiedzieć, że coś dzieje się w danym miesiącu, we francuskim używa się jednego prostego przyimka: en.
To samo dotyczy sytuacji, gdy dodasz rok:
Żeby wyrazić okres od jednego miesiąca do drugiego, użyj wyrażenia "de… à":
[Przejście: Kursy języka francuskiego Teaserbox, link do strony programu]
Wymowa to jedyna rzecz, która wymaga wprawy. Wystarczy opanować dwie zasady: francuskie "r" to miękki dźwięk wydobywany z tyłu gardła, a wiele końcowych spółgłosek (i końcówka -er) jest niemych. Dźwięk "zh" poniżej to miękkie "s" w angielskim słowie "measure".
| Francuski | Przybliżona wymowa | Uwagi |
|---|---|---|
| janvier | zhahn-vyay | nosowe "ahn"; końcowe "r" nieme |
| février | fay-vree-yay | końcowe "r" nieme |
| mars | mars | tutaj "s" się wymawia |
| avril | ah-vreel | akcent na "ee" |
| mai | meh (bardziej jak "may") | krótkie, jak "e" w "bet" |
| juin | zhw-uhn | jedna sylaba nosowa |
| juillet | zhwee-yeh | "ill" brzmi jak "y" |
| août | oo albo oot | obie formy są poprawne |
| septembre | sep-TAHM-br | "e" brzmi jak głębokie "ah"; końcowe "e" jest nieme |
| październik | ok-TOH-br | tak jak w przypadku wszystkich końcówek na -bre |
| novembre | no-VAHM-br | nosowe "ahm" |
| décembre | day-SAHM-br | litera "é" to wyraźne "ay", a nie angielskie "dih-" |
| Francuski | Polski | Wymowa (zapis polski) | IPA |
|---|---|---|---|
| le printemps | wiosna | ly prę-tã | [lə pʁɛ̃.tɑ̃] |
| l'été | lato | le-te | [le.te] |
| l'automne | jesień | lo-ton | [lo.tɔn] |
| l'hiver | zima | li-wer | [li.vɛʁ] |
Wszystkie cztery pory roku są rodzaju męskiego.
Pułapki wymowy
W printemps nie wymawia się końcowego -ps, a w środku masz dwie samogłoski nosowe pod rząd: "prę-tã".
W automne nieme jest m, a wymawia się n: "o-ton". Ale w przymiotniku automnal (jesienny) m już słychać - "o-tom-nal".
W hiver h jest nieme, stąd ściągnięcie l'hiver.
Jak powiedzieć "wiosną, latem"
Trzy pory biorą en, a wiosna jako jedyna bierze au:
To jeden z tych szczegółów, które łatwo pomylić, bo printemps wyłamuje się ze schematu.
| Francuski | Przybliżona wymowa | Uwagi |
|---|---|---|
| printemps | prę-tã | dwie samogłoski nosowe; końcowe -ps nieme |
| été | e-te | dokładnie tak, jak wygląda |
| automne | o-ton | au brzmi jak o; m oraz końcowe e nieme |
| hiver | i-wer | h nieme, ale końcowe r tym razem słychać |
Dwie nosówki, o które chodzi w printemps:
| Zapis | IPA | Bliskie polskiemu | Przykłady |
|---|---|---|---|
| ę (in, im, ain) | [ɛ̃] | ę w "węże" | printemps, vin, pain |
| ã (an, am, en, em) | [ɑ̃] | między ą a ą-a, szerzej niż polskie ą | printemps, grand, temps |
| ą (on, om) | [ɔ̃] | polskie ą | bon, mon, nom |
Dlatego w drugiej sylabie printemps wolałbym "tã" niż "tą" - polskie ą leży bliżej francuskiego on, a temps i ton to różne słowa.
Zasada dla wszystkich trzech: nosówka kończy się sama, bez doklejonego m ani n na końcu.
| Francuski | Polski | Przybliżona wymowa | IPA |
|---|---|---|---|
| lundi | poniedziałek | lę-di | [lœ̃.di] |
| mardi | wtorek | mar-di | [maʁ.di] |
| mercredi | środa | mer-kre-di | [mɛʁ.kʁə.di] |
| jeudi | czwartek | żö-di | [ʒø.di] |
| vendredi | piątek | wã-dre-di | [vɑ̃.dʁə.di] |
| samedi | sobota | sam-di | [sam.di] |
| dimanche | niedziela | di-mãsz | [di.mɑ̃ʃ] |
Trzy poprawki względem Twojego zapisu:
vendredi i dimanche mają nosówkę [ɑ̃] - tę samą co w printemps, nie tę co w bon. Stąd "wã" i "mãsz" zamiast "wą" i "mąsz".
jeudi ma samogłoskę [ø], której polski nie zna: język jak przy "e", wargi zaokrąglone jak przy "o". Najbliżej niemieckiego ö w "schön". "żo-di" to zrozumiałe przybliżenie, ale wychodzi wtedy bliżej joli.
samedi wygląda na nosówkę, a nią nie jest - po m stoi samogłoska, więc dzieli się "sa-me-di", w mowie potocznej ściśnięte do "sam-di". Zwykłe a plus m, nic nosowego.
Użycie
Dni pisze się małą literą, wszystkie są rodzaju męskiego.
Bez rodzajnika = konkretny dzień: lundi, je pars - w poniedziałek wyjeżdżam. Z rodzajnikiem = regularnie: le lundi, je travaille - w poniedziałki pracuję.
Tydzień zaczyna się od poniedziałku, więc le week-end to sobota i niedziela na końcu, nie na początku.
Nazwy miesięcy zapamiętasz w domu. Umówienie się na kawę na juillet to już inna umiejętność.
Na kursach francuskiego we Francji słownictwo wychodzi z klasy razem z tobą. Rano ćwiczysz daty i przyimki z nauczycielem, po południu używasz ich na targu i w rozmowie z grupą, w której prawie nikt nie mówi po polsku. Francuski przestaje wtedy być listą słówek i staje się sposobem na dogadanie się z kimś nowym.
Zacznij od dwunastu słów. Reszta przyjdzie szybciej, niż myślisz.v
