Języki używane w Hiszpanii: urzędowe i regionalne

To, co reszta świata nazywa hiszpańskim, w Hiszpanii określa się dokładniej jako kastylijski (castellano) i jest to jedyny język urzędowy w całym kraju. Jest to język ojczysty dla zdecydowanej większości Hiszpanów, a dzięki prawie 500 milionom native speakerów na całym świecie - jeden z najczęściej używanych języków na świecie. To język hiszpańskiej literatury, od "Don Kichota" Cervantesa po poezję Federico Garcíi Lorci, a także wspólny język łączący wszystkie regiony.

Hiszpańska konstytucja uznaje kastylijski za język urzędowy państwa, przyznając jednocześnie kilku innym językom status współurzędowy w ich własnych regionach, co oznacza, że są one używane obok kastylijskiego w administracji, szkołach i mediach w tych regionach. To pełnoprawne języki, a nie dialekty.

Kataloński to język romański, którym posługują się miliony ludzi w Katalonii, na Balearach oraz - jako język walencjański - w regionie Walencji.

Wyewoluował z łaciny, którą na Półwysep Iberyjski przywieźli Rzymianie, i ma długą tradycję literacką - od średniowiecznego klasyka "Tirant lo Blanch" po współczesnych pisarzy, takich jak Mercè Rodoreda.

W Barcelonie usłyszysz go wszędzie obok hiszpańskiego. To pełnoprawny język, a nie dialekt hiszpańskiego, z własną gramatyką, słownictwem i ortografią.

Język walencjański (valencià) to nazwa używana w regionie Walencji na określenie tego samego języka co kataloński, który jest tam jednym z języków urzędowych.

Użytkownicy i lingwiści dostrzegają niewielkie różnice w stosunku do katalońskiego z Katalonii w wymowie, słownictwie i pisowni, a język walencjański ma swoją silną tradycję literacką i wyraźną tożsamość regionalną, ale oba są raczej odmianami jednego języka, a nie odrębnymi językami.

Język baskijski, czyli euskara, to najbardziej niezwykły język Hiszpanii, bo jest językiem izolowanym: nie jest spokrewniony ani z hiszpańskim, ani z żadnym innym językiem romańskim, ani z żadnym innym znanym językiem na świecie.

Mówiono nim w tym regionie na długo przed pojawieniem się języków indoeuropejskich, takich jak łacina, co czyni go rzadkim ocalałym świadkiem przedrzymskiej Europy.

Jest jednym z języków urzędowych w Kraju Basków i w części Nawarry, a po dziesięcioleciach spadku popularności teraz uczy się go w szkołach i wspierają go media w języku baskijskim, więc liczba osób posługujących się tym językiem znów rośnie wśród młodych ludzi.

Język galicyjski (galego) jest jednym z języków urzędowych w Galicji, w zielonej północno-zachodniej części Hiszpanii.

Podobnie jak hiszpański i portugalski wywodzi się z łaciny rzymskiej i jest szczególnie bliski portugalskiemu, z którym łączy go średniowieczne dziedzictwo; w średniowieczu był cenionym językiem poezji.

Po długim okresie, w którym był głównie językiem mówionym na wsi, od XIX wieku przeżył kulturowy renesans i dziś stanowi silny wyznacznik tożsamości galicyjskiej.

Istnieją jeszcze dwa inne języki regionalne, ale nie mają statusu języków współoficjalnych.

Asturyjski (zwany też bable) jest używany w Asturii, a aragoński w dolinach Pirenejów w Aragonii. Oba to odrębne języki romańskie wywodzące się z łaciny półwyspu, a nie dialekty hiszpańskiego, i oba są obecnie zagrożone - młodsze pokolenia coraz rzadziej się nimi posługują.

Programy regionalne, zajęcia szkolne i grupy kulturalne starają się je utrzymać przy życiu, a zwłaszcza język asturyjski ma bogatą tradycję pieśni ludowych i opowieści.

Języki używane w Hiszpanii to przede wszystkim hiszpański kastylijski, jedyny język urzędowy w całym kraju, a także kilka regionalnych języków o statusie współurzędowym: kataloński (wraz z jego odmianą walencjańską), galicyjski i baskijski, a także araneński okcytański w Val d'Aran. Baskijski wyróżnia się jako język izolowany, niepowiązany z żadnym innym. Asturyjski i aragoński przetrwały jako mniejsze, zagrożone wyginięciem języki regionalne.

To wszystko sprawia, że Hiszpania to fascynujące miejsce do nauki hiszpańskiego, którego nauczaniem zajmuje się SPRACHCAFFE w Barcelonie i Maladze.