Almanca Gerund: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?

Gerund mu, mastar mı? Almancada gerund hakkında bilmen gereken her şey. Almancanın biz yabancılar için öğrenmesi en kolay dil olmadığını zaten biliyoruz. Türkçe gibi sondan eklemeli değil, çekimli (fleksiyonel) bir dil olduğu için bambaşka kurallara sahip!
 

Ama düzensiz fiiller gibi zorlu konuları aştıktan sonra, Almancada gerund konusu sana çocuk oyuncağı gibi gelecek.

Belki tam olarak öyle değil ama neredeyse: İşin aslı, Almancada gerund diye bir yapı yok. Bunun yerine, İngilizcede "-ing" ekiyle, Türkçede ise "-mek, -iyor, -arak" gibi eklerle ifade ettiğimiz anlamları Almancaya aktarmanın farklı yolları var.

Böyle söyleyince belki gözün korktu ve kim bilir ne karmaşık yapılar öğrenmen gerekeceğini düşünüyorsun. Ama göreceksin ki iş aslında sandığından çok daha basit.

Konuyu daha iyi anlaman için bu Sprachcaffe rehberini bol bol Almanca örnek cümleyle zenginleştirdik. Çünkü yabancı dilde bir kavramı öğrenmenin en iyi yollarından biri onu bağlam içinde görmektir.

Peki bir başka çok etkili yol ne? Tabii ki Almanya'daki dil okullarımızdan birinde, ister Münih'te ister Frankfurt am Main'da, bir dil tatiline çıkmak. Böylece dilin içine tamamen dalma ve her inceliğini kavrama fırsatı bulursun.

Almanca Gerund: Nasıl Oluşturulur?

Almancada İngilizcedeki "-ing" gibi tek bir gerund biçimi yok, ama aynı anlamları ifade etmenin net yolları var. Hangisini kullanacağın, "-ing" ekinin (ya da Türkçedeki karşılığının) cümlede hangi görevi üstlendiğine bağlı: isim gibi mi kullanılıyor, süregelen bir eylemi mi anlatıyor, yoksa bir şeyin nasıl yapıldığını mı tarif ediyor? SPRACHCAFFE'nin bu rehberi bu üç durumu netleştiriyor; böylece hangi Almanca yapıyı kullanman gerektiğini her zaman bileceksin.

"-ing"in üç işlevi, üç Almanca çözüm

İngilizce "-ing" ekini birkaç farklı görev için kullanır. Türkçede bu görevleri farklı eklerle karşılarız; Almanca da her birini farklı bir yapıyla çözer:

İngilizce "-ing" kullanımıÖrnekAlmanca karşılığı
İsim olarak (gerund)Okumak eğlencelidir.İsimleştirilmiş mastar: Das Lesen macht Spaß.
Devam eden eylem (şimdiki zaman)Şu anda okuyorum.Şimdiki zaman, genellikle gerade veya am ile birlikte kullanılır: Ich lese (gerade). / Ich bin am Lesen.
Şekli anlatma (şimdiki zaman sıfat-fiili)Gülümseyerek şöyle dedi…I. sıfat-fiil (-end): Er sagte lächelnd…

Almancada gerund ne zaman kullanılır?

1. İsim olarak kullanılan gerund: isimleştirilmiş mastar

İngilizcede "-ing" ekiyle, Türkçede ise "-mek/-mak" ya da "-me/-ma" ekleriyle bir fiili isim gibi kullandığımızda, Almanca mastarın kendisini isme dönüştürür. Mastarı büyük harfle yazar ve nötr (das) artikeliyle kullanırsın. Bu, Almancada İngilizce gerund'a ya da Türkçedeki isim-fiile en yakın yapıdır.

  • Das Lesen macht Spaß. → Okumak eğlencelidir.
  • Schwimmen ist gesund. → Yüzmek sağlıklıdır.
  • Beim Kochen höre ich Musik. → Yemek pişirirken müzik dinlerim.

2. Devam eden eylem: Almanca "şimdiki zaman"

Almancada Türkçedeki "-iyor" ya da İngilizcedeki "present continuous" gibi ayrı bir süreklilik zamanı yok. Bir şeyin şu anda olduğunu söylemek için genellikle sadece Präsens'i kullanırsın:

  • Ich lese ein Buch. → Bir kitap okuyorum.

Eylemin tam şu anda gerçekleştiğini vurgulamak için "gerade" ("şu anda, tam şimdi") zarfını eklersin:

  • Sprichst du gerade mit Vera? → Vera ile (şu anda) konuşuyor musun?

Günlük konuşma dilinde, özellikle Almanya'nın batısında, "am + mastar" yapısını da sık sık duyarsın:

  • Ich bin am Lesen. → Okumaktayım.
  • Wir sind am Arbeiten. → Çalışıyoruz.

Dikkat: "gerade" bir geçmiş zamanla kullanıldığında "az önce, demin" anlamına gelebilir. "Ich habe gerade ferngesehen" cümlesi "Az önce televizyon izledim" anlamına gelebilir. Yarıda kesilen bir eylemi anlatmak istiyorsan, karışıklığı önlemek için "dabei sein" yapısını kullan:

  • Ich war gerade dabei fernzusehen, als das Telefon klingelte. → Telefon çaldığında tam televizyon izliyordum.

3. Şekli anlatma: Partizip I

İngilizcedeki "-ing" ya da Türkçedeki "-arak/-erek" bir şeyin nasıl yapıldığını anlatıyorsa, Almanca Partizip I'i (şimdiki zaman ortacı) kullanır. Partizip I, mastara "-d" eklenerek oluşturulur (lächeln → lächelnd). Bu yapı tıpkı bir zarf ya da sıfat gibi işlev görür. Sıfat olarak kullanıldığında Türkçedeki "-en/-an" sıfat-fiiline karşılık gelir.

  • Er sagte mir lächelnd, dass… → Gülümserken bana şunu söyledi…
  • Das weinende Kind → ağlayan çocuk

"-ing" ve "-arak/-ken" yapılarını çevirmek: Yan cümle kullan

İngilizcenin iki eylemi "-ing" ile, Türkçenin ise "-arak", "-ken", "-ince" ya da "-diği için" gibi eklerle bağladığı yerlerde, Almanca genellikle bir bağlaç ve tam bir yan cümle kullanır. Bağlacı anlama göre seç:

  • Yol ya da yöntem (-arak / by doing): Du öffnest mir die Tür, indem du sagst, dass… → … diyerek bana kapıyı açıyorsun.
  • Zaman (-ken, -ince / while, when): Wenn man auf Reisen geht, muss man vorsichtig sein. → İnsan yolculuğa çıkarken dikkatli olmalı.
  • Koşul (-se, -sa / if): Wenn Sie sich beeilen, können Sie die Arbeit beenden. → Acele ederseniz işi bitirebilirsiniz.
  • Sebep (-diği için / since, because): Weil es regnete, blieben wir zu Hause. → Yağmur yağdığı için evde kaldık.
Seyahat, diller ve kültürle ilgili en son haberleri alın