Akcenty i interpunkcja w hiszpańskim
Język hiszpański stosuje kilka konwencji akcentowych i interpunkcyjnych, których nie znajdziesz w polszczyźnie, a ich poprawne użycie jest częścią poprawnej pisowni. Najbardziej charakterystyczne są dwie: akcent graficzny nad samogłoską, który może zmienić zarówno akcent wyrazowy, jak i znaczenie słowa, oraz odwrócony znak zapytania i odwrócony wykrzyknik, które otwierają pytanie lub wykrzyknienie.
Akcent graficzny
Hiszpański ma tylko jeden znak akcentu, ostry akcent (po hiszpańsku tilde), stawiany nad pięcioma samogłoskami: á, é, í, ó, ú. Pisze się go także nad wielkimi literami, np. Ángel czy ÁFRICA. Pełni dwie funkcje.
Po pierwsze oznacza akcent wyrazowy, który odbiega od reguły. Słowa zakończone na samogłoskę, n lub s akcentuje się zwykle na przedostatniej sylabie, jak w polskim, a pozostałe na ostatniej. Gdy słowo łamie ten wzorzec, akcent graficzny pokazuje, gdzie pada akcent: café (kawa), canción (piosenka), rápido (szybki).
Po drugie odróżnia słowa o identycznej pisowni. To tzw. akcent diakrytyczny (tilde diacrítica), który rozróżnia kilka bardzo częstych par.
| Bez akcentu | Z akcentem |
|---|---|
| el (rodzajnik określony) | él (on) |
| tu (twój, twoja, twoje) | tú (ty) |
| mi (mój, moja, moje; też nuta mi) | mí (mnie, po przyimku: para mí) |
| si (jeśli; też nuta si) | sí (tak; siebie, po przyimku) |
| se (zaimek zwrotny "się"; też "mu/jej" w se lo doy) | sé (wiem; bądź - tryb rozkazujący od ser) |
| te (cię, ci) | té (herbata) |
| de (z, od) | dé (niech da, forma czasownika dar) |
| mas (lecz, w języku literackim) | más (więcej, bardziej) |
| aun (nawet) | aún (jeszcze = todavía) |
Akcent mają też słowa pytające i wykrzyknikowe, gdy pytają lub wyrażają emocję, zarówno wprost, jak i w pytaniu zależnym: qué (co), quién (kto), cuál (który), cuánto (ile), dónde (gdzie), cuándo (kiedy) i cómo (jak), np. ¿Qué quieres? (Czego chcesz?) albo No sé dónde vive (Nie wiem, gdzie mieszka).
Diereza i virgulilla
Nad literami pojawiają się jeszcze dwa znaki. Diereza (ü) stoi nad u w połączeniach güe i güi i pokazuje, że u się wymawia, jak w pingüino (pingwin) i vergüenza (wstyd). Falisty znak nad n, czyli virgulilla, tworzy osobną literę ñ, opisaną dokładnie na stronie o alfabecie.
Odwrócony znak zapytania i wykrzyknik
Najbardziej widoczną cechą hiszpańskiej interpunkcji jest oznaczanie pytań i wykrzyknień z obu stron. Pytanie otwiera odwrócony znak zapytania ¿, a zamyka zwykły, wykrzyknienie analogicznie odwrócony wykrzyknik ¡.
¿Cómo estás? (Jak się masz?)
¡Qué sorpresa! (Co za niespodzianka!)
Znak otwierający stawia się na początku samego pytania lub wykrzyknienia, a nie zawsze na początku zdania: María, ¿vienes con nosotros? (María, idziesz z nami?). W systemie Windows wpiszesz ¿ kombinacją Alt + 168, a ¡ kombinacją Alt + 173.
Inne znaki interpunkcyjne
Pozostała interpunkcja w dużej mierze przypomina polską, z kilkoma różnicami. Real Academia Española zaleca przede wszystkim cudzysłów kątowy, tzw. comillas latinas (« »), choć coraz częściej spotyka się cudzysłów angielski (" "). Polskiego cudzysłowu " " w hiszpańskim się nie używa. W liczbach Hiszpania i wiele innych krajów stosuje przecinek dziesiętny, a np. Meksyk kropkę. Tysiące RAE zaleca oddzielać spacją, tak jak w polskim: 10 000.
