Czas teraźniejszy hiszpański

Czas teraźniejszy hiszpański, czyli presente de indicativo, to podstawa codziennej komunikacji i najczęściej używany zestaw form czasownika. Opisuje nie tylko to, co dzieje się teraz, ale też nawyki, fakty, prawdy ogólne, stałe sytuacje, a nawet zaplanowane wydarzenia w przyszłości.

Dla polskiego ucha to dobra wiadomość: jak w polskim, końcówka czasownika wskazuje osobę, więc zaimek zwykle się pomija. Hablo znaczy po prostu "mówię". Hiszpański ma też formę ciągłą estar + gerundio, która podkreśla, że czynność trwa w chwili mówienia.

Presente de indicativo: kiedy go używać

Presente stosujesz do nawyków, faktów i prawd ogólnych, stałych sytuacji oraz zaplanowanych wydarzeń.

Hablo español. → Mówię po hiszpańsku.
Vivo en Madrid. → Mieszkam w Madrycie.
El agua hierve a 100 grados. → Woda wrze w temperaturze 100 stopni.

Trzeci przykład to prawda naukowa (przy normalnym ciśnieniu). Presente opisuje też przyszłość o ustalonym terminie: El tren sale a las ocho (Pociąg odjeżdża o ósmej), dokładnie jak w polskim. Potocznie wyraża również bliskie zamiary: Mañana te llamo (Jutro do ciebie zadzwonię).

Często opisuje także to, co dzieje się teraz: ¿Qué haces? (Co robisz?). Służy również do czynności trwających od jakiegoś czasu: Vivo en Madrid desde hace tres años (Mieszkam w Madrycie od trzech lat), gdzie angielski wymagałby present perfect.

Odmiana czasowników regularnych: -ar, -er, -ir

Odmiana czasowników hiszpańskich zależy od końcówki bezokolicznika. Odcinasz -ar, -er lub -ir i dodajesz końcówkę osobową.

Osoba	Po polsku	hablar (-ar)	comer (-er)	vivir (-ir)
yo	ja	hablo	como	vivo
tú	ty	hablas	comes	vives
él, ella, usted	on, ona, Pan, Pani	habla	come	vive
nosotros, nosotras	my	hablamos	comemos	vivimos
vosotros, vosotras	wy	habláis	coméis	vivís
ellos, ellas, ustedes	oni, one, Państwo	hablan	comen	viven

Usted odpowiada polskiemu "Pan, Pani" i, jak w polskim, łączy się z 3. osobą. Vosotros funkcjonuje głównie w Hiszpanii; w Ameryce Łacińskiej zastępuje je ustedes.

Czasowniki nieregularne w czasie teraźniejszym

Wiele najczęstszych czasowników jest nieregularnych, m.in. ser, estar, ir, tener, hacer, decir, venir, poner i salir. Najłatwiej zapamiętać je w trzech grupach:

Całkowicie nieregularne: ser (soy, eres, es, somos, sois, son) i ir (voy, vas, va, vamos, vais, van). Estar ma nieregularną 1. osobę i akcentowane końcówki: estoy, estás, está.
1. osoba na -go: tengo, hago, digo, vengo, pongo, salgo.
Zmiana samogłoski w temacie: e → ie (querer: quiero), o → ue (poder: puedo), e → i (pedir: pido). Nosotros i vosotros zachowują temat: queremos, podemos. Tener, venir i decir łączą obie cechy: tienes, vienes, dices.

Estar + gerundio: czas teraźniejszy ciągły

Presente progresivo (zwany też presente continuo) podkreśla, że czynność trwa dokładnie w chwili mówienia. Tworzysz go z odmienionym estar i formą gerundio, w której -ar zmienia się w -ando, a -er i -ir w -iendo.

hablar → hablando
comer → comiendo
vivir → viviendo

Nieregularne są m.in. leer → leyendo, ir → yendo, dormir → durmiendo, pedir → pidiendo.

Estoy estudiando. → Właśnie się uczę.
Estamos trabajando. → Właśnie pracujemy.

Polski nie ma osobnej formy ciągłej, więc niuans oddają słowa "właśnie" lub "teraz". W odróżnieniu od angielskiego hiszpański nie używa formy ciągłej do planów. Plany wyrażasz w presente lub konstrukcją ir a + bezokolicznik: Voy a estudiar esta noche (Dziś wieczorem będę się uczyć).

Hiszpański w praktyce

Gramatyka utrwala się najszybciej w rozmowie. Na kursach SPRACHCAFFE w Hiszpanii i na Kubie ćwiczysz presente na lekcjach, przy tapas i podczas wycieczek z ludźmi z całego świata.