Szyk zdania w języku hiszpańskim
Szyk zdania w hiszpańskim opiera się na kolejności podmiot, orzeczenie, dopełnienie, ale jest wyraźnie bardziej elastyczny niż w angielskim. Końcówki czasowników pokazują, kto wykonuje czynność, a zaimki wskazują, kogo ona dotyczy, dlatego zdania po hiszpańsku można przestawiać dla podkreślenia bez utraty sensu. Polakom przychodzi to łatwo, bo polski działa podobnie.
Podstawowa kolejność wyrazów
Domyślny szyk to podmiot, orzeczenie, dopełnienie:
Yo como manzanas. → Ja jem jabłka.
Końcówka czasownika już wskazuje osobę, więc zaimek osobowy zwykle się pomija. Naturalniejsza forma to Como manzanas, tak jak po polsku mówimy po prostu "Jem jabłka".
Przymiotnik po rzeczowniku
Przymiotniki opisowe stoją zwykle po rzeczowniku, inaczej niż w polskim i angielskim: una casa blanca (biały dom), a nie "una blanca casa". Niektóre przymiotniki stoją przed rzeczownikiem, a część zmienia wtedy znaczenie: una gran ciudad to wspaniałe miasto, una ciudad grande to duże miasto.
Zaimki dopełnienia przed czasownikiem
Zaimki dopełnienia i zaimki zwrotne stoją przed odmienionym czasownikiem:
Lo veo. → Widzę to.
Te llamo mañana. → Zadzwonię do ciebie jutro.
W rozkazie twierdzącym zaimek zawsze dołącza się na końcu (Hazlo. → Zrób to.), a w przeczącym stoi przed czasownikiem (No lo hagas. → Nie rób tego.). Przy bezokoliczniku i gerundio masz wybór: quiero verlo i lo quiero ver znaczą to samo ("Chcę to zobaczyć").
Przeczenie
Aby zaprzeczyć, stawiasz no bezpośrednio przed czasownikiem lub przed zaimkiem, który go poprzedza:
No como carne. → Nie jem mięsa.
Podwójne przeczenie jest w hiszpańskim normą, tak jak w polskim: No veo nada. → Nic nie widzę. Jeśli wyraz przeczący, np. nunca ("nigdy") lub nada ("nic"), stoi przed czasownikiem, no odpada: Nunca como carne. → Nigdy nie jem mięsa.
Pytania po hiszpańsku
Pytania tworzy się intonacją, a w piśmie także odwróconym znakiem zapytania na początku. Szyk może pozostać bez zmian lub podmiot przechodzi za czasownik:
¿Habla María español? → Czy María mówi po hiszpańsku?
¿María habla español? → Czy María mówi po hiszpańsku?
Obie wersje są poprawne. Po zaimku pytającym podmiot zwykle stoi za czasownikiem: ¿Dónde vive María? → Gdzie mieszka María?
Szyk przestawny dla podkreślenia
Dzięki końcówkom czasowników i zaimkom hiszpański może przestawiać wyrazy dla podkreślenia, czego angielski nie potrafi. Element postawiony na początku zyskuje na znaczeniu, a wysunięte dopełnienie powtarza się zaimkiem: Las llaves las tiene Juan. → Klucze ma Juan. Podmiot przesunięty na koniec staje się nową, ważną informacją: Lo hizo Ana. → Zrobiła to Ana. Taki szyk przestawny to cecha języka, a nie błąd, i z czasem staje się naturalny.
