Przymiotniki po hiszpańsku

Odmiana przymiotników hiszpańskich: rodzaj i liczba

Każdy przymiotnik przyjmuje rodzaj i liczbę swojego rzeczownika:

• Rodzaj męski, liczba pojedyncza: forma podstawowa, np. alto (wysoki), rojo (czerwony).
• Rodzaj żeński, liczba pojedyncza: końcówka -o zmienia się na -a (alta, roja).
• Liczba mnoga: po samogłosce dodaje się -s, po spółgłosce -es; końcowe -z przechodzi w -ces (feliz, felices).

Przykłady: un coche rojo (czerwony samochód), una casa roja (czerwony dom), unos coches rojos (czerwone samochody), unas casas rojas (czerwone domy). Rodzaj wynika zawsze z hiszpańskiego rzeczownika: casa jest żeńska, choć polski dom jest męski.

Przymiotniki o jednej formie i wyjątki

Przymiotniki zakończone na -e lub na spółgłoskę mają zwykle jedną formę dla obu rodzajów i zmieniają się tylko w liczbie: un coche grande, unos coches grandes (duży samochód, duże samochody). Formę żeńską z -a tworzą jednak:

• przymiotniki narodowości: un hombre español (Hiszpan), una mujer española (Hiszpanka);
• przymiotniki na -or, -ón, -án i -ín: trabajador, trabajadora (pracowity, pracowita), z wyjątkiem form porównawczych, takich jak mejor czy mayor.

Szyk przymiotnika w zdaniu

Przymiotniki opisowe stoją zwykle po rzeczowniku (un libro interesante, ciekawa książka), czyli odwrotnie niż w polszczyźnie. Przed rzeczownikiem stoją natomiast:

• określniki ilości, takie jak mucho (dużo) i poco (mało);
• liczebniki główne i porządkowe: tres libros (trzy książki), el primer día (pierwszy dzień);
• krótkie formy dzierżawcze, takie jak mi (mój) i tu (twój);
• zaimki wskazujące, takie jak este (ten) i ese (tamten), omówione na stronie o zaimkach wskazujących.

Niektóre przymiotniki zmieniają znaczenie zależnie od pozycji: un hombre pobre (ubogi człowiek), un pobre hombre (nieszczęsny człowiek); un amigo viejo (starszy wiekiem przyjaciel), un viejo amigo (przyjaciel od lat).

Formy skrócone przymiotników (apokopa)

Kilka przymiotników traci końcową samogłoskę lub sylabę tuż przed rzeczownikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej:

• bueno → buen: un buen día (dobry dzień)
• malo → mal: un mal momento (zły moment)
• primero → primer: el primer día (pierwszy dzień)
• tercero → tercer: el tercer piso (trzecie piętro)
• uno → un: un libro (jedna książka)
• ninguno → ningún: ningún problema (żaden problem)
• alguno → algún: algún día (pewnego dnia)

W rodzaju żeńskim forma pozostaje pełna: la primera vez (pierwszy raz). Wyjątkiem są grande i cualquiera, skracane przed każdym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej: un gran hombre, una gran mujer (wielki człowiek, wielka kobieta), cualquier día (dowolny dzień). Gran oznacza przy tym wielki, a grande po rzeczowniku duży.

Stopniowanie przymiotników po hiszpańsku: porównania

Hiszpański nie ma końcówek typu -szy czy -ejszy, więc porównania tworzy się opisowo:

• Przewaga: más + przymiotnik + que. María es más alta que Juan. (María jest wyższa od Juana.)
• Niższość: menos + przymiotnik + que. Juan es menos alto que María. (Juan jest niższy od Maríi.)
• Równość: tan + przymiotnik + como. Juan es tan alto como Pedro. (Juan jest tak wysoki jak Pedro.)

Przed liczbami zamiast que używa się de: Tengo más de veinte libros. (Mam ponad dwadzieścia książek.)

Cztery przymiotniki mają nieregularny stopień wyższy bez más: bueno → mejor (lepszy), malo → peor (gorszy), grande → mayor (starszy, ważniejszy), pequeño → menor (młodszy, mniej ważny). Mayor i menor dotyczą głównie wieku i znaczenia; przy rozmiarze mówi się zwykle más grande i más pequeño.

Stopniowanie przymiotników: stopień najwyższy

Superlatyw względny wyraża najwyższy stopień w grupie: rodzajnik określony + más lub menos + przymiotnik, a grupę wprowadza de, nie en: María es la más alta de la clase. (María jest najwyższa w klasie.) Formy nieregularne to el mejor (najlepszy) i el peor (najgorszy).

Superlatyw absolutny wyraża bardzo wysoki stopień cechy bez porównania, jak polskie "bardzo" lub "prze". Tworzą go końcówki -ísimo, -ísima, -ísimos i -ísimas; końcowa samogłoska odpada (alto → altísimo, bardzo wysoki). Pisownia zmienia się, by zachować wymowę: rico → riquísimo, largo → larguísimo, feliz → felicísimo.

Rodzajnik nijaki lo

Rodzajnik nijaki lo zamienia przymiotnik w rzeczownik abstrakcyjny: Lo difícil es empezar. (Najtrudniej jest zacząć.) Lo importante es la salud. (Najważniejsze jest zdrowie.) Wyrażenie lo que odpowiada polskiemu "to, co": No entiendo lo que dices. (Nie rozumiem, co mówisz.)